چطور احساسات کودکان را درک کنیم
فهرست مطالب
احساسات کودکان
بروز احساسات در کودکان نیاز به آموزش دارد همانگونه که والدین در سایر موارد سعی در تربیت و آموزش به فرزند خود دارند.
در مورد بیان مناسب احساسات هم باید با توجه به روحیات فرزند خود را آموزشی مناسب جهت بروز احساسات بدهند .
اگر کودک شدیدأ از صحبت کردن، میترسد…
اگر کودک از حرف زدن فراری است و استرس میگیرد و دچار تنش و اضطراب می شود این احتمال وجود دارد که کودک مورد تجاوز قرار گرفته باشد .
در این موقعیت سؤالی شبیه این میتواند سودمند باشد: «اگر کسی اذیتت کرده یا تو رو ناراحت کرده میتونی راجع به این مطلب با من صحبت کنی و من بهت قول میدم کمکت کنم».
در این مواقع ممکن است که کودکان شخص آزارگر را بهعنوان کسی که عصبانی بوده و او را ناراحت کرده در نظر بگیرد و از اینکه موضوع آزارش فرد را به پدر و مادر یا آشنایان بگوید شدیدأ هراس داشته باشد.
یکی از مهمترین نگرانیهای کودکان در این جریانات، این است که شما گفتهها و صحبتهای آنها را به فرد دیگری بیان کنید.
اگر کودک عزادار و غمگین است
کودکان خردسال بطور معمول معنای مرگ را درست درک نمیکنند.
بهترین جمله برای چنین موقعیتهایی چیزی شبیه این است: “بابا مرده، اون دیگه هرگز پیش ما برنمیگرده”.
هنگامیکه یکی از نزدیکان کودک فوت میکند، حمایت و مراقبت شما باید خیلی زیادتر از قبل باشد.
چنانچه کودک بسیار گریان و منزوی شده، میتوانید تشویقش کنید تا در زمینه احساساتی که نسبت به فرد مرده دارد، با شما صحبت کند.
میتوانید برای همدردی با او جملاتی این چنینی بگویید: «تو را درک می کنم . خیلی ناراحتکنندهست»
یا «منم از اینکه دوست تو مرده خیلی ناراحتم، گاهی واقعاً سخته که بفهمیم چرا آدمها میمیرن».
چطور احساسات کودکان را درک کنیم؟
اگر فرزندتان خشمگین یا بدرفتار است
وقتی یک کودک، پرخاشگر و خشن است، مطمئنا این نوع رفتار علت یا دلایلی دارد و صحبت در زمینه عواطف و احساسات کودکان میتواند در یافتن علل این رفتار به شما یاری رساند.
میتوانید صحبت را اینگونه با کودکان آغاز کنید «وقتی این کار رو انجام میدی هم بقیه اذیت میشند و هم خودت به دردسر میافتی».
بعد به او بگویید که اگر میخواهد، میتواند در مورد احساس خشم و دلیل عصبانی بودنش با شما صحبت کند.
این شیوه ممکن است در کوتاه مدت تأثیرگذار نباشد و کودک سریع تغییر رفتار ندهد،
نگران نباشید. کودکان خودشان متوجه میشوند که چه وقتی رفتارشان نامطلوب و اشتباه بوده اگر شما صبوری کنید
و به او نشان دهید که در هر صورت حمایتش میکنید به سمت شما میآیند و صحبت را آغاز میکنند.
در بازی کودکان بدنبال سرنخ باشید .
کودکان این توانایی را ندارند که معضلات و مشکلات خود را برای شما به صورت واضح بیان کنند و در مورد آنها توضیح دهند.
یکی از چیزهایی که در این بین میتواند به مراقبین کودکان کمک کند بازی است.
بازی کودکان مانند گفتار یک بزرگسال و حتی شفافتر از آن میتواند مشکلات را به شما نشان بدهد.
با گذراندن زمانی کوتاه برای بازی با کودک، میتوان چیزهای زیادی در زمینه عواطف و حتی نوع تفکر او دریافت.
معمولا کودکان مضطرب و پریشان با عروسکها و اسباب بازیهای شان به شیوه خشنی بازی میکنند و با عصبانیت بازی را پیش میبرند.
شروع صحبت با کودک :
اینها جملاتی هستند که میتوانند آغاز کننده صحبت در زمینه نگرانیها و ناراحتیهای کودکتان باشد.
سعی کنید در این بین تنها نقش سؤالکننده را نداشته باشید و کودک را با سوالهای مداوم خود خسته نکنید.
اجازه بدهید که کودک از احساسات و مشکلاتش برایتان بگوید و هرجا سکوت کرد سریع با پرسشی او را وادار به حرف زدن نکنید.
زمانیکه شما با کودک خود آغاز به صحبت میکنید، باید تلاش نمایید که به آهستگی از او بپرسید به نظرش مشکل در کجاست؟
اگر دیدید که کودک میلی به صحبت ندارد، بازی را ادامه داده و اجازه دهیدکودک هروقت که خودش میل دارد در زمینه احساسها و دلواپسیهایش با شما صحبت کند.
کودکان
دوست خیالی کودک غیر از انواع بیآزار که همبازیهای خوبی هم هستند، گاهی، برخی از آنها، ترس و ناامنی را در کودکان ایجاد میکنند و همین امر، سبب نگرانی والدین از وجود آنها در خانه میشود؛
البته بیشتر کارشناسان بر این باورند که وجود یک دوست خیالی، نباید نگرانکننده باشد.
دکتر «ژان دانراب»، روانشناس امور کودکان، عقیده دارد که دوست خیالی، حتی گاهی اوقات، مزیتهایی هم دارد و به رشد و توسعه قدرت تخیل کودک کمک میکند که در نوجوانی، برای او لازم است.
بیشتر مواقع کودکان تقریبا تمام کارهای خود را همراه دوستان جدید خود انجام میدهند.
با هم بازی میکنند، غذا میخورند و به قصههای موقع خواب گوش میدهند.
آنها حتی وقتی میخواهند بخوابند، اجازه میدهند که دوستشان هم کنارشان بخوابد. تنها مشکلی که در این میان وجود دارد، آن است که دوستان آنها خیالی و نامرئیاند.
شما هرگز نمیتوانید دوست خیالی کودک را که ممکن است گوشهای بلند مثل خرگوش یا بینی سبز داشته باشد، ببینید.
اگرچه مشاهدهی اینکه کودکتان بیشتر وقت خود را با دوست خیالی خود میگذراند، نگرانکننده است.
اما وجود این دوست خیالی کودکان بخش مهمی از رشد آنهاستتخیل و فانتزی برای کودکان نوپا و پیشدبستانی بسیار واقعی بهنظر میرسد.
ناتان بلوم، متخصص اطفال و مدیر بخش رشد و رفتار اطفال در بیمارستان کودکان فیلادلفیا میگوید:
«کودکان به هر چیزی که تخیلی است، مانند پریها، بابانوئل و هر شخصیت فانتزی دیگر، کاملا باور دارند و دوست خیالی یکی دیگر از باورهای آنهاست.»
ازآنجاییکه کودکان در این دوره از زندگی خود معمولا با تجربههای جدیدی مانند آموزشِ رفتن به دستشویی یا رفتن به مهدکودک و پیشدبستانی روبهرو میشوند.
در ذهن خود دوستهای خیالی پرورش میدهند که از عهدهی اضطراب ناشی از اولین تجربهها برآیند. همچنین آنها با کمک این دوستان خیالی میتوانند مهارتهای اجتماعی خود را تمرین کنند.
از طرفی کودک به یک دوست شجاع نیاز دارد تا همیشه کنارش باشد و از او مثلا در برابر وحشت از تاریکی حمایت کند.
در واقع زمانیکه او خجالت میکشد از ترس خود بگوید، دوست خیالیاش تنها کسی است که میتواند احساسات او را درک کند و در تحمل و عبور از شرایط سخت کمکش کند.
دوست خیالی کودکان همراه واقعا ایدهآلی است. به نکات مثبت آن توجه کنید: هر وقت کودکتان به دوست خود نیاز دارد، او بلافاصله حاضر میشود.
دوست خیالی همیشه موافق خواستههای کودکتان است. به کودکتان اجازه میدهد بازی دلخواه خود را انجام بدهد و هر وقت هم کودک اراده کند دوست خیالیاش بدون لج کردن و اوقات تلخی، پی کار خودش میرود.
دوستان خیالی سپر بلاهای خوبی هستند. کودک هر زمان که احساس کند، ممکن است بهدلیل خطایی به دردسر بیفتد، تمام گناه را به گردن دوست خیالی خود میاندازد.
یا حتی میتواند احساسات خود را از زبان دوست خیالیاش بیان کند؛ مثلا جکی دلش نمیخواهد که خاله سارا او را ببوسد.
والدین باید یاد بگیرند که چگونه با دوست خیالی کودک خود کنار بیایند
بنابر تحقیقات روانشناسان دانشگاه اورگان در سال ۲۰۰۴، مشخص شد که ۶۵ درصد از کودکان تا ۷ سالگی، در دورانی از زندگی خود، دوست خیالی دارند.
بنابراین لازم است که والدین بدانند باید چه رفتاری نسبت به این دوست خیالی داشته باشند.
۱. بیشازحد نگران نشوید
دکتر بلوم میگوید: «با دوست خیالی کودکتان مخالفت نکنید و کودک را مجبور نکنید که دوست خیالیاش را رها کند.
وجود دوستهای خیالی در سنین پایین بسیار عادی است».
اگر کودکتان را از داشتن چنین دوستی ممنوع کنید، فقط باعث میشوید او به دوست خیالیاش بیشتر علاقهمند شود.
در ضمن تصور نکنید کودکتان احساس تنهایی میکند یا مشکلی وجود دارد.
آرام بمانید و از ورود دوست جدید کودک به جمع خانوادگیتان استقبال کنید. (حتی اگر لازم است هنگام غذا خوردن، یک ظرف اضافی هم برای او روی میز قرار دهید).
البته خلق و حفظ یک دوست خیالی، یکی از مهارتهای پیچیدهی شناختی است و کودکان میتوانند واقعیت را از تخیل، تشخیص بدهند.
همچنین هر وقت کودکان قدم به مدرسه بگذارند و دوستان خیالیشان از طرف جامعه پذیرفته نشود، کمکم با کودک خداحافظی کرده و ناپدید میشوند.
اما اگر کودکتان به کلاس اول یا دوم دبستان رسیده بود و وجود دوست خیالیاش مزاحم اجتماعی شدن و پیدا کردن دوست واقعی بود، حتما باید فکری به حال این وضعیت کنید.
۲. علاقهی خود را نسبت به دوست خیالی نشان دهید
ازآنجاییکه این دوستان خیالی مدتی مهمانتان خواهند بود، پس سعی کنید آنها را بهتر بشناسید.
شارلوت رزنیک، روانشناس آموزشی کودک و استاد بازنشستهی دانشگاه UCLA و همچنین نویسندهی قدرت تخیل کودک، میگوید:
«با کودکتان درمورد دوست خیالیاش صحبت کنید و از او سؤالهایی مانند “دوستت کیه؟”
“کنار همدیگه چه کارهایی انجام میدید؟” و “او اهل کجاست؟” بپرسید.»
گفتوگو درمورد دوست خیالی کودکان به شما کمک میکند تا ارتباط محکمتری با کودکتان برقرار کنید و درعینحال به پرورش قوه تخیل او کمک کنید.
علاوهبرآن، دانستن بیشتر درمورد دوست خیالی باعث میشود شما دربارهی علایق، ترسها و احساسات کودکتان بیشتر بدانید، زیرا علایق یا بیزاریهای کودک با دوست خیالیاش یکسان است.
معمولا این دوستان خیالی ممکن است ویژگی یا استعداد خاصی داشته باشند یا در فعالیتی شرکت کنند که کودکتان درمورد آن کنجکاو است اما ترس این را دارد که آن کار را انجام دهد.
البته مراقب باشید بیشازحد به دوست خیالی کودکتان توجه نکنید، زیرا ممکن است او بیشتر از حدمعمول دوست خیالی خود را حفظ کند یا حتی به شما حسادت کند و تصور کند که میخواهید دوستش را از او بدزدید.
بنابراین نسبت به دوست خیالی کودکتان اشتیاق زیاد نشان ندهید و هرگز آنها را با هم مقایسه نکنید.
یک قانون کلی این است که هرگز درمورد دوست خیالی کودکتان حرفی نزنید، مگر اینکه او خودش درمورد چنین دوستی صحبت کند
۳. محدودیت تعیین کنید
اگر این مهمان نامرئی بیشازحد در زندگی خانوادگیتان دخالت میکند، پس باید دست به کار شوید.
بهطور مثال، وقتی کودکتان کار نامناسبی انجام میدهد و بعد میگوید: «بیلی هم این کار را میکند.» یا «مامان بیلی، او را مجبور نمیکند».
به او بگویید: «بیلی ممکن است در خانهی خودش بتواند هر کاری که دوست دارد، انجام بدهد. غذایش را به کناری پرت کند یا دندانهایش را هرگز مسواک نزند، اما وقتی به خانهی شما میآید، باید به قوانین خانه اهمیت بدهد».
به کودکتان اجازه ندهید با استفاده از دوست کوچولویش، از عواقب کارهای خود فرار کند.
هر بار که انگشت اتهام را بهسوی دوست خودش میگیرد به یادش بیندازید که سرزنش کسی دیگر بهخاطر خطایی که خودش انجام داده، دروغگویی و کار بدی است.
به او بگویید که میخواهید حقیقت را بشنوید. هر بار هم که کودک به خطای خودش اعتراف کرد، بهخاطر صداقتش او را تشویق کنید و سپس به او نشان بدهید که هر خطایی چه عاقبتی دارد.
۴. زندگی واقعی را برای او جذاب کنید
دوست خیالی داشتن بهنوعی شرایط سرگرمکنندهای برای برخی از لحظات کودک فراهم میکند، اما مسلما هیچکس دوست ندارد که زندگی تخیلی کودکش، جذابتر از زندگی واقعی او شود.
بنابراین با کودکتان بازیهای تفریحی و شاد انجام بدهید و از او بخواهید که با دوستان واقعی و خواهر و برادرش بازی کند.
او را به مکانهای تفریحی مختلف (مانند پارک، موزه و کتابخانه) ببرید و سعی کنید با کودکان همسن خود آشنا شود.
هرقدر کودکتان تجربههای جدیدی در دنیای واقعی داشته باشد، زودتر با دوست خیالی خود خداحافظی میکند.
دیدگاهتان را بنویسید